Ibn Arabi Shqip -

Kjo ese ofron një hyrje të përgjithshme. Për një studim më të thelluar të ndikimit specifik në Shqipëri, rekomandohet konsultimi i teksteve akademike mbi historinë e sufizmit në Ballkan.

Në qendër të universit mendor të Ibn Arabit qëndron koncepti më i keqkuptuar dhe më i bukur i tij: . Për ta kuptuar këtë, duhet të heqim dorë nga idetë naive panteiste (se Zoti është fjalë për fjalë e njëjtë me pemën ose gurin). Ibn Arabi mëson se ekziston vetëm një e Vetme Qenie – Zoti (el-Hakk). Gjithçka tjetër, përfshirë ne dhe universin, nuk është një qenie e ndarë, por "manifestime" ose "pasqyra" e Asaj Qenieje të Vetme. ibn arabi shqip

Letërsia e vjetër shqipe, sidomos ajo e bejtexhinjve (autorëve të poezisë fetare myslimane) si dhe Haxhi Ymer Kashari , mban gjurmë të dukshme të kësaj bote. Kur Naimi shkruan për natyrën si një libër i Zotit ose kur flet për dashurinë si forcën që lidh krijesën me Krijuesin, ai po ecën në rrugët që Ibn Arabi i hapi shekuj më parë. Megjithatë, është e rëndësishme të theksohet se Islami shqiptar, veçanërisht nëpërmjet Bektashizmit, adoptoi një version më popullor dhe më praktik të këtyre ideve, duke i larguar ato nga abstraksioni i lartë filozofik. Kjo ese ofron një hyrje të përgjithshme

Imagjinoni Diellin (Zotin) dhe mijëra pasqyra (krijesat). Drita që shihni në çdo pasqyrë nuk është e ndarë nga Dielli, por as pasqyra nuk është vetë Dielli. Çdo pasqyrë e reflekton atë sipas aftësisë, formës dhe pastërtisë së saj. Kështu, njeriu është "pasqyra" më e përsosur, sepse vetëm te njeriu Zoti mund të shohë të gjitha Emrat dhe Cilësitë e Tij të reflektuara plotësisht. Ky është kuptimi i "Njeriut të Përsosur" (el-Insan el-Kamil) – ai që e ka realizuar këtë pasqyrim dhe jeton në harmoni me të. Për ta kuptuar këtë, duhet të heqim dorë

Mendimi i Ibn Arabit, megjithëse i diskutueshëm për disa teologë ortodoksë, depërtoi thellë në Perandorinë Osmane, duke përfshirë edhe viset shqiptare. Nuk ishte një filozofi e thatë, por një spiritualitet i gjallë i përthithur nga urdhrat sufistë si (rendi i Rrumit – ku nipi i Ibn Arabit, Sadruddin Konevi, ishte kyç), Bektashi dhe Halveti . Nëpërmjet teqeve të tyre në Janinë, Gjirokastër, Tetovë, Prizren dhe Shkodër, idetë për dashurinë hyjnore, njësinë e thellë të fesë dhe udhëtimin e brendshëm u përcollën brezave.